Samobójczy postrzał w głowę poprzez otwarte usta z pozaczaszkowym przebiegiem kanału postrzałowego, ...
[ Pobierz całość w formacie PDF ]
ARCH. MED. SĄD. KRYMINOL., 2010, LX, 127-131 PRACE KAZUISTYCZNE Kurt Trübner 1 , Volker Schmidt 2 , Ursel Sannemüller 3 , Krzysztof Maksymowicz 4 Samobójczy postrzał w głowę poprzez otwarte usta z pozaczaszkowym przebiegiem kanału postrzałowego Suicidal extraneurocranial shot into the mouth 1 Institut für Rechtsmedizin der Universität Essen Kierownik: Prof. dr T. Bajanowski 2 Klinikum der Martin-Luther Universität Halle 3 JA Raßnitz 4 Z Katedry Medycyny Sądowej Akademii Medycznej we Wrocławiu Kierownik: prof. dr hab. med. B. świątek W pracy opisano przypadek 51 letniego mężczyzny, który popełnił samobójstwo poprzez postrzał z pisto- letu w głowę przez otwarte usta. Kanał postrzałowy miał przebieg pozaczaszkowy, przyczyną zgonu było subtotalne uszkodzenie rdzenia kręgowego na poziomie C2/C3. Całościowa ocena zdarzenia przeprowadzona w oparciu o oględziny miejsca ujawnienia zwłok, ocenę śladów kryminalistycznych, wyniki sekcji zwłok i analizę kryminalistyczną, nie pozostawiała wątpliwości co do samobójstwa jako okoliczności zgonu denata. WPROWADZENIE Różnicowanie pomiędzy samobójstwem, zabójstwem i wypadkiem, w przypadkach po- strzałów opiera się głównie na analizie ujaw- nionych śladów biologicznych, wyników sekcji zwłok i oględzin miejsca ich ujawnienia [1]. Postrzał z bliska poprzez usta jest szczególną formą postrzału samobójczego. Jednym z bar- dziej znanych przypadków historycznych tego rodzaju jest samobójstwo poety Heinricha von Kleist w roku 1811 [2]. Kiedy tor lotu pocisku skierowany jest ku górze uszkodzeniu ulega podniebienie miękkie, a na jego powierzchni wi- doczne jest osmalenie. Gdy tor lotu pocisku jest poziomy dochodzi do uszkodzenia grzbietowej powierzchni języka. W takich przypadkach kanał postrzałowy najczęściej ma przebieg poza- czaszkowy, co jest w samobójczych postrzałach poprzez usta okolicznością rzadko spotykaną. A case of a 51-year-old man who killed himself with a pistol-shot into his mouth is reported. The track of the bullet passed exactly in the median level completely extraneurocranially; the cause of death was a subtotal destruction of the cervical spinal cord (C2/C3). The synoptic assessment of the scene of death, the autopsy findings, the results of the securing of evidence and the criminological investigations allowed for drawing the only conclusion that the man had committed suicide. OPIS PRZYPADKU Słowa kluczowe: samobójstwo, postrzał w głowę, kanał postrzałowy pozaczaszkowy Key words: suicide, shot into the mouth, ex- traneurocranial missile track Zwłoki 51 letniego mężczyzny zostały znale- zione w lesie w pozycji siedzącej, oparte plecami o drzewo (ryc. 1). Na udach w okolicy obu rąk leżał pistolet Mauser 08 kaliber 9 mm (ryc. 2). ślady osmalenia i rozprysków krwi znajdowały się na lewej ręce. Na karku ujawniono ranę 128 Nr 2-3 wylotową, a w jej rzucie na korze drzewa na wysokości 63 cm powyżej poziomu podłoża lejkowate zagłębienie odpowiadające wielkością pociskowi, który znacznie zniekształcony odna- leziono w ściółce leśnej w odległości 30 cm od ciała denata (ryc. 3). Łuska uległa zakleszczeniu w zamku pistoletu, w magazynku znajdowało się jeszcze 5 naboi. Obok ciała leżała w poło- wie opróżniona butelka koniaku o pojemności 0,7 l. Przybyły lekarz stwierdził zgon w wyniku rany postrzałowej głowy. Policja w przebiegu prowadzonego dochodzenia ustaliła, że w dniu znalezienia denata, w godzinach rannych po- żegnał się on z żoną i poszedł do pracy, którą po niedługim czasie opuścił bez wyraźnego powodu. Ustalono także, że w przeszłości denat z powodu kłopotów w pracy i w życiu rodzinnym mówił, że się zabije. Ryc. 3. Rana wylotowa na potylicy oraz uszkodzenie postrzałowe kory drzewa. Fig. 3. The exit wound in the occipital area and gunshot damage of the tree bark. Badaniem sekcyjnym stwierdzono nastę- pujące zmiany będące następstwem postrzału poprzez otwarte usta z przestrzałem rdzenia kręgowego w odcinku szyjnym. Gwiaździste- go kształtu ranę z osmaleniem grzbietowej powierzchni języka w odległości 2 cm od jego wierzchołka z rynnowatym rozerwaniem sięga- jącym podstawy języka (ryc. 4), powierzchowne Ryc.1. Sytuacja w jakiej ujawniono zwłoki denata. Fig. 1. The site where the deceased was found. Ryc. 4. Uszkodzenia grzbietu języka. Fig. 4. The injury of the dorsal tongue. Ryc. 2. Narzędzie, którym dokonano samobójstwa – Mauser 08, kal. 9 mm. Fig. 2. The tool used to commit suicide – a 9 mm Mauser 08. Kurt Trübner Nr 2-3 129 POSTRZAŁ W USTA Z POZACZASZKOWYM PRZEBIEGIEM promieniowe rozdarcia błony śluzowej wargi dolnej, obecność drobnych odłamów kostnych siekaczy górnych w świetle jamy ustnej. Kanał postrzałowy przebiegał na grzbietowej części języka od przodu ku tyłowi, dalej poprzez tkanki miękkie szyi do trzonów kręgów szyjnych 2 i 3 i dalej poprzez rdzeń kręgowy na tym poziomie, z jego następowym rozerwaniem (ryc. 5). spotykaną bronią krótką i długą, spotyka się róż- ne rodzaje broni i urządzeń broniopodobnych, jak też różnego typu niestandardową amunicję [5, 6, 7, 8, 9]. Postrzały poprzez usta prawie zawsze są samobójczymi, niezwykle rzadko są to przypadki zabójstw lub postrzelenia wypad- kowe [10]. Kanał postrzałowy przebiegający od góry ku dołowi jest w przypadkach postrzałów samobójczych wyjątkowy [11]. Nie można tylko na podstawie oceny przebiegu kanału postrza- łowego wnioskować jednoznacznie czy był to postrzał samobójczy, czy zbrodniczy. Przy uży- ciu broni małokalibrowej, z nabojami o niezbyt wielkiej sile rażenia i następowym usunięciu broni z miejsca zdarzenia, podczas oględzin zewnętrznych zdarzały się błędne wstępne roz- poznania przyczyny zgonu w postaci krwotoku wewnętrznego lub w wyniku obrażeń doznanych w wypadku drogowym [12]. Z drugiej strony ob- rażenia zewnętrzne mogą być niewspółmiernie duże dla stwierdzenia w badaniu radiologicznym pojedynczego pocisku w kości szczękowej [13]. Wprowadzenie lufy broni do ust i ich następowe zamknięcie skutkuje wytworzeniem się w jamie ustnej wysokiego ciśnienia gazów (zależnego głównie od typu broni i amunicji), co prowadzi do powstania charakterystycznych w takim przypadku rozległych, gwiaździstego kształtu rozdarć błony śluzowej jamy ustnej i czerwieni wargowych. Efekt ten ulega jeszcze znaczniej- szemu wzmocnieniu, gdy jama ustna wypeł- niona jest płynem. Krańcowo mocna hydrody- namiczna fala uderzeniowa może prowadzić do powstania wieloodłamowych złamań kości twarzoczaszki, a nawet i kości podstawy czaszki. Udział w tym mieć może także działanie mecha- niczne odłamków protez zębowych [14]. Kanał postrzałowy w postrzałach samobójczych po- przez jamę ustną przebiega zazwyczaj ku górze w kierunku kości podstawy czaszki, penetrując do jamy czaszki. Przyczyną zgonu są obrażenia ośrodkowego układu nerwowego o rozmiarach większych niż sugerowałby to makroskopowy obraz kanału postrzałowego [15,16]. Pojedyn- cze doniesienia opisują pozaczaszkowy prze- bieg kanału w samobójczym postrzale poprzez usta. Opisano taki postrzał z Waltera PP kal. 7,65 mm z kanałem o przebiegu w płaszczyźnie strzałkowej i uszkodzeniem rdzenia kręgowego na poziomie 1 i 2 kręgu szyjnego [17]. W opisywanym przypadku badania mate- riału biologicznego zabezpieczonego na broni ujawniły jedynie cechy osobnicze denata, a widoczne makroskopowo osmalenia powłok lewej ręki, w badaniach laboratoryjnych po- Ryc. 5. Rozległe uszkodzenia rdzenia kręgowego (preparat w formalinie). Fig. 5. The widespread spinal cord injury (a formalin- fixed preparation). Rana wylotowa na powierzchni karku znaj- dowała się w odległości 154 cm licząc od guza piętowego. W koszuli i swetrze na wysokości rany wylotowej widoczne były zabrudzenia krwią. W krtani i tchawicy stwierdzono obecność znacznej ilości krwi z aspiracją do oskrzeli obu płuc. Na ręce lewej w okolicy kciuka na wysoko- ści fałdu palca wskazującego, jak też na paznok- ciu lewego palca wskazującego widoczne były ślady osmalenia. Natomiast ślady rozprysków krwi ujawniono na grzbietowej powierzchni śródręcza ręki lewej, jak też na powierzchniach bocznych palców tej ręki. Przeprowadzonym badaniem toksykologicznym stwierdzono wyso- ki poziom alkoholu, we krwi 3,57‰, i w moczu 4,09‰. Nadto we krwi stwierdzono 0,12‰, metanolu. OMóWIENIE W postrzałach samobójczych najczęstszym „celem” jest głowa a następnie serce [3]. Szcze- gólnymi postrzałami w głowę są postrzały z przy- łożenia, gdzie może dochodzić do rozległego rozerwania tkanek miękkich gazami wybucho- wymi (postrzał Kronleina), jak też powstania tak zwanych obrażeń sztancowych, od dawna znanych w medycynie sądowej [4]. Wybór sposobu i narzędzia samobójstwa, poza innymi czynnikami, zależne są także od wykonywanego zawodu czy zajęcia samobójcy, a poprzez to dostęp do narzędzia samobójstwa. Dlatego też w postrzałach samobójczych poza najczęściej 130 Nr 2-3 twierdziły ich pochodzenie od ujawnionej na miejscu zdarzenia amunicji. Wyniki obszernej analizy kryminalistycznej przeprowadzonej na podstawie oględzin miejsca ujawnienia zwłok, broni, odzieży denata i jego rąk, pozwalają na rekonstrukcję przebiegu zdarzenia. Samobójca siedząc na ziemi, oparty plecami o pień drzewa, lufę trzymanego w lewej ręce pistoletu włożył do jamy ustnej. W chwili wystrzału końcowy odcinek lufy znajdował się w przedsionku jamy ustnej i był poprzez zamknięte usta opasany czerwienią wargową. Pocisk spenetrował język i gardło a następnie kręgosłup szyjny w jego górnym odcinku, oraz kanał kręgowy z rdze- niem. W dalszym przebiegu przebił odzież, uszkodził korę i pień drzewa. Zniekształcenie pocisku i utrata jego energii kinetycznej podczas penetracji kręgosłupa spowodowała, że nie wbił się on w drzewo i po odbiciu od niego upadł na ściółkę leśną. Rycina 6 pokazuje zrekonstruowa- ny lekko zstępujący w płaszczyźnie strzałkowej przebieg kanału postrzałowego. zamyśle samobójca planował zapewne postrzał w głowę. Brakujące około 350 ml koniaku w butelce znalezionej obok zwłok, nie tłumaczy znacznej zawartości alkoholu we krwi denata (3,57‰). Powyższe można uzasadnić spoży- ciem jeszcze wcześniej przed zgonem innego alkoholu, na co wskazuje stosunek zawartości alkoholu w moczu do zawartości jego we krwi wynoszący 1,1 [18]. Przedmiotowy przypadek potwierdza, że w samobójstwach z obraniem tak zwanych „twardych” metod rozstania się z życiem, alkohol odgrywa znaczną rolę jako element torujący zachowania samobójców [19]. PIśMIENNICTWO 1. Saternus K. S. (ed): Kopfschuss. Span- nungsfeld zwischen Medizin und Recht, 1992, Schmidt-Römhild, Lübeck. 2. Risse M., Weiler G.: Heinrich von Kleist und Henriette Vogel. Forensisch-historische As- pekte eines erweiterten Suizids. Rechtsmedizin, 1999; 9 (3): 112-114. 3. Rammelsberg J. O.: Auswertung von Todesfällen bei Suizid, Tötungsdelikt und Un- fall durch Schuss unter Berücksichtigung der Trefferlokalisation. 1998; Inaugural Dissertation, Ulm. 4. Karger B.: Schussverletzungen. In: B. Brinkmann, B. Madea (Hrsg.): Handbuch Ge- richtliche Medizin Bd. I, 2004, Springer Berlin Heidelberg New York, 593-682. 5. Bungardt N., Dettmeyer R., Madea B.: Suizidaler Mundschuss mit nicht manipulierter Schreckschusspistole. Archiv für Krim., 2005; 216: (1-2), 1-6. 6. Faller-Marquardt M., Braunwarth R.: Sui- zidaler Mundschuss mit Gummi- schrot. Archiv für Kriminologie, 2004; 213: 76-83. 7. Konopka T.: Niezwykły przypadek po- strzału z broni palnej samodziałowej. Arch. Med. Sąd. Kryminol., 2003, 53 (3), 227-233. 8. Schmidt V., Göb J.: Selbsttötung mit ungewöhnlichen Schussapparaten. Archiv für Kriminologie, 1981; 167: 11-20. 9. Woźniak K., Pohl J.: Samobójcze postrza- ły z broni śrutowej po wprowadzeniu lufy do ust a ryzyko błędnej oceny na miejscu ujawnienia zwłok, Arch. Med. Sąd. Kryminol. 2003, 53 (4), 347-355. 10. Dominguez O. J. Jr.: A Mouthful of Tro- uble. Emergency medical services, 2001, Vol 30 (11), 117. 11. Druid H.: Site of entrance wound and direction of bullet path in firearm fatalities as Ryc. 6. Rekonstrukcja przebiegu kanału postrzało- wego. Fig. 6. Gunshot wound track reconstruction. Przyczyną zgonu było uszkodzenie rdzenia kręgowego w górnym odcinku szyjnym oraz ję- zyka i tkanek jamy ustnej z następowym zachły- śnięciem krwią. Szczególny sposób trzymania broni podczas oddawania strzału, powodujący nietypowy przebieg kanału postrzałowego, tłu- maczyć należy upojeniem alkoholowym znacz- nego stopnia samobójcy. Taki przebieg kanału stał się zatem dziełem przypadku, w pierwotnym Kurt Trübner Nr 2-3 131 indicators of homicide vs. suicide, 1997, Foren- sic Science International, 88; 147-162. 12. Lutz F. U., Lins G.: Kombinierter Suizid – Zwei Falldarstellungen. Zeitschrift für Rechtsme- dizin, 1981, Vol 86 (2), 145-148. 13. Collard B., Lee S., Stimpson P., Cascarini L.: Shot in the mouth. British Dental Journal, 2007; Vol 203 (6), 291. 14. Bohnert M., Blume M. O., Pollak S.: Suizi- dale Mundschüsse bei Trägern von Zahnprothe- sen. Archiv für Kriminologie, 1998; 201: 157-164. 15. Oehmichen M.: Neuropathologie des Kopfschusses. In: Saternus K. S. (ed): Kop- fschuss. Spannungsfeld zwischen Medizin und Recht, 1992, Schmidt-Römhild, Lübeck, 37-50. 16. Oehmichen M., Auer R. L., König H. G.: Forensic Neuropathology and Associated Neurology. 2006, Springer Berlin Heidelberg New York. 17. Pollak S., Saukko P.: Atlas der Recht- smedizin. 2003, Elsevier, Amsterdam New York, Oxford, Shannon, Singapore, Tokyo. 18. Schreier G.: Zur forensischen Verwertbar- keit von Harnalkoholbefunden aus der Resorp- tionsphase und frühen Postresorptionsphase. Ergebnisse human-experimenteller Untersu- chungen mit enteraler Alkoholbelastung. 1990; Inaugural Dissertation, Tübingen. 19. Schmidt V., Mittmeyer H.-J.: Zum Stellen- wert der Alkoholbeeinflussung für den Suizid. Beiträge zur Gerichtlichen Medizin, 1981, 39: 279-286. Adres do korespondencji: Dr n. med. Krzysztof Maksymowicz Zakład Medycyny Sądowej Akademii Medycznej we Wrocławiu ul. Mikulicza-Radeckiego 4 50-368 Wrocław + 48 71 784 14 62, + 48 502 254 856 e-mail: maks@forensic.am.wroc.pl POSTRZAŁ W USTA Z POZACZASZKOWYM PRZEBIEGIEM [ Pobierz całość w formacie PDF ] |