saveso, BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY, OCHRONA ŚRODOWISKA
[ Pobierz całość w formacie PDF ]
Przykłady działań w zakresie zapobiegania i ograniczania skutków poważnych awarii przemysłowych. Zagadnienia przeciwdziałania poważnym awariom reguluje Dyrektywa Rady Unii Europejskiej 96/82/WE (SEVESO II) z 9 grudnia 1996 r. w sprawie kontroli niebezpieczeństwa poważnych awarii związanych z substancjami niebezpiecznymi. Dnia 16 grudnia 2003 r. została wydana poprawka/uzupełnienie w postaci Dyrektywy 2003/105/WE. W dyrektywach tych przyjęto nową koncepcję oraz sformułowano nowe wymagania w zakresie systemów zarządzania bezpieczeństwem, planowania w sytuacjach nadzwyczajnych i planowania przestrzennego. Uregulowania Dyrektywy Seveso II mają do spełnienia dwa cele. Po pierwsze – mają zapobiegać zagrożeniom poważnymi wypadkami z udziałem niebezpiecznych substancji, po drugie – w razie gdy awaria już nastąpi, mają ograniczać skutki tego wydarzenia nie tylko w stosunku do człowieka, lecz także w stosunku do środowiska. Państwa członkowskie UE mają obowiązek wprowadzić przepisy dyrektywy do własnego prawodawstwa, podjąć szereg ustaleń m.in. określić właściwe władze, spełniające funkcje nadzoru, władze desygnowane do opracowania i realizacji zewnętrznych planów awaryjnych (operacyjno- ratowniczych), władze wykonujące inne obowiązki i procedury. Zakres dyrektywy obejmuje zarówno działalność przemysłu, jak i składowanie niebezpiecznych substancji chemicznych. W dyrektywie określono ogólne i szczególne obowiązki zarówno zarządzających zakładami, jak i władz krajów członkowskich UE. Jej zapisy podzielono na dwie główne kategorie: środki kontroli przeznaczone do zapobiegania poważnym awariom oraz środki kontroli przeznaczone do likwidacji skutków poważnych awarii. Dyrektywy te zostały przetransponowane do polskich przepisów ochrony środowiska. Postanowienia znowelizowanej dyrektywy, zwanej SEVESO II, zostały ujęte w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tj. z 2006 r. Dz. U. Nr 129, poz. 902 z późn. zm.), w Tytule IV "Poważne awarie". W ramach wdrażania prawa Unii Europejskiej w dziedzinie ochrony środowiska, Inspekcja Ochrony Środowiska podjęła działania prawne celem stworzenia systemu zapobiegania oraz ograniczania skutków awarii, wypadków i katastrof mogących powstać w zakładach przemysłowych, które stosują, magazynują, przerabiają substancje chemiczne mogące stworzyć zagrożenia dla ludzi i środowiska. Zadania z zakresu przeciwdziałania poważnym awariom dla Inspekcji Ochrony Środowiska zostały ustalone w ustawie z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (tj. Dz. U. z 2007 r. Nr 44, poz. 287 z późn. zm.). 1 Podstawowym zadaniem Inspekcji w zakresie problematyki poważnych awarii jest tworzenie warunków mających na celu zapobieganie zdarzeniom mogącym powodować awarie oraz ograniczanie skutków awarii dla ludzi i środowiska. Podstawowe zadania Inspekcji Ochrony Środowiska w sprawach poważnych awarii, wynikające z ustawy Prawo ochrony środowiska to w szczególności: 1. podejmowanie działań i stosowanie środków niezbędnych do usunięcia zagrożenia i jego skutków, 2. wydawanie w drodze decyzji, w razie wystąpienia awarii: − zarządzeń przeprowadzenia właściwych badań dotyczących przyczyn, przebiegu i skutków awarii, − zakazów lub ograniczeń w korzystaniu ze środowiska, 3. analizowanie przekazywanych przez prowadzących zakłady o zwiększonym lub dużym ryzyku wystąpienia awarii – zgłoszeń zakładów właściwemu organowi Państwowej Straży Pożarnej, 4. analizowanie przekazywanych przez prowadzących zakłady o zwiększonym lub dużym ryzyku wystąpienia awarii – programów zapobiegania awariom, 5. analizowanie i opiniowanie przedkładanych przez prowadzących zakłady o dużym ryzyku wystąpienia awarii – raportów o bezpieczeństwie, 6. przyjmowanie do wiadomości i analizowanie zmian w programach zapobiegania awariom, dokonywanych przez prowadzących zakłady o dużym i zwiększonym ryzyku, 7. przyjmowanie zawiadomień o przeprowadzonych analizach wewnętrznych planów operacyjno – ratowniczych w zakładach o dużym ryzyku, 8. kompletowanie dostarczanych przez prowadzących zakłady o dużym ryzyku wykazów zawierających dane o rodzajach, kategoriach i ilościach substancji niebezpiecznych znajdujących się na terenie zakładów, 9. przyjmowanie zawiadomień od prowadzących zakłady o zwiększonym lub dużym ryzyku – o wystąpieniu awarii przemysłowej. Wykonywanie przez Inspekcję Ochrony Środowiska zadań w zakresie poważnych awarii reguluje dodatkowo, znowelizowana z dniem 1 października 2001 r., ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska. Do zadań Inspekcji Ochrony Środowiska w świetle tej ustawy należy przede wszystkim inicjowanie działań tworzących warunki zapobiegania poważnym awariom oraz usuwania ich skutków i przywracania środowiska do stanu właściwego, w tym: 1. kontrola podmiotów, których działalność może stanowić przyczynę powstania poważnej awarii, 2 2. prowadzenie szkoleń dla organów administracji oraz podmiotów, których działalność może stanowić przyczynę powstania poważnej awarii, 3. badanie przyczyn powstawania oraz sposobów likwidacji skutków poważnych awarii dla środowiska, 4. prowadzenie rejestru zakładów o zwiększonym i dużym ryzyku wystąpienia awarii, 5. dokonywanie co najmniej raz w roku kontroli w zakładach o dużym ryzyku, a co najmniej raz na dwa lata w zakładach o zwiększonym ryzyku, 6. prowadzenie rejestru poważnych awarii. Aktualnie w rejestrze zakładów dużego i zwiększonego ryzyka wystąpienia awarii na terenie województwa podkarpackiego, znajdują się 24 zakłady, w tym 12 Zakładów Dużego Ryzyka i 12 Zakładów Zwiększonego Ryzyka. Dodatkowo w ewidencji ujęto 43 zakłady posiadające substancje lub preparaty niebezpieczne w ilościach mogących spowodować poważną awarię. Zakłady Dużego Ryzyka w woj. podkarpackim: Lp. Nazwa i adres zakładu Powiat Nazwa lub kategoria substancji niebezpiecznych Złożona dokumentacja Seveso II Zgło- szenie PZA RoB WPOR 1. LOTOS Jasło Spółka Akcyjna w Jaśle jasielski Produkty destylacji ropy naftowej TAK TAK TAK TAK 2. Carbon Black Polska Sp. z o.o. w Jaśle jasielski Substancje toksyczne TAK TAK TAK TAK 3. Rafineria Nafty JEDLICZE S.A. w Jedliczu krośnieński Produkty destylacji ropy naftowej TAK TAK TAK TAK 4. Zakłady Tworzyw Sztucznych “Erg” w Pustkowie S.A. dębicki Substancje toksyczne oraz Metanol TAK TAK TAK TAK 5. Zakłady Chemiczne “Organika-Sarzyna” S.A. w Nowej Sarzynie leżajski Substancje toksyczne TAK TAK TAK TAK 6. Orlen Petro-Tank Spółka z o.o. w Widełce kolbuszowski Skrajnie łatwopalne gazy skroplone TAK TAK TAK TAK 7. Zakłady Chemiczne „Siarkopol” w Tarnobrzegu tarnobrzeski Substancje toksyczne - kriolit TAK TAK TAK TAK 8. „Gas Trading Podkarpacie” Spółka z o.o. w Dębicy dębicki Skrajnie łatwopalne gazy skroplone TAK TAK TAK TAK 9. Podziemny Magazyn Gazu Ziemnego Strachocina sanocki Gaz ziemny TAK TAK TAK TAK 10. Podziemny Magazyn Gazu Ziemnego Brzeźnica dębicki Gaz ziemny TAK TAK TAK TAK 11. Podziemny Magazyn Gazu Ziemnego Husów łańcucki Gaz ziemny TAK TAK TAK TAK 12. Zakład Produkcji Specjalnej "Gamrat" Sp. z o.o. w Jaśle jasielski Materiały wybuchowe TAK TAK TAK TAK 3 Zakłady Zwiększonego Ryzyka w woj. podkarpackim. Lp. Nazwa i Adres Zakładu Powiat Rodzaj lub kategoria substancji niebezpiecznych Złożona dokumentacja Seveso II Zgło- szenie PZA 1 Zakład Przetwórstwa Owocowo – warzywnego „HORTINO” Sp. z o.o. w Leżajsku leżajski Substancje toksyczne - amoniak TAK TAK 2 Elektrociepłownia Nowa Sarzyna Sp. z o.o. w Nowej Sarzynie leżajski Produkty destylacji ropy naftowej TAK TAK 3 Wytwórnia Sprzętu Komunikacyjnego „PZL –Rzeszów” S.A w Rzeszowie Rzeszów Substancje bardzo toksyczne TAK TAK 4 PKN ORLEN S.A w Płocku Baza Magazynowa Nr 82 w Żurawicy przemyski Metanol Toluen TAK TAK 5 Zakład Chemiczny „Sylikony Polskie” Sp. z o.o. w Nowej Sarzynie leżajski Substancje niebezpieczne dla ludzi i środowiska TAK TAK 6 Fabryka Farb i Lakierów „Śnieżka” S.A. w Lubzinie - Oddział w Brzeźnicy dębicki Wysoce łatwopalne ciecze TAK TAK 7 TBD Spółka Akcyjna w Dębicy dębicki Diizocyjanian toluenu TAK TAK 8 „KRONOSAN” Sp. z o.o. w Mielcu mielecki Substancje toksyczne TAK TAK 9 Polskie Zakłady Lotnicze Sp. z o.o. w Mielcu mielecki Skrajnie łatwopalne gazy skroplone TAK TAK 10 Przedsiębiorstwo Produkcji Usług i Handlu „CIS” Stanisław Cisło w Trzebownisku - Oddział w Pogwizdowie łańcucki Diizocyjanian toluenu TAK TAK 11 Chem Trans Logistic Południe sp. z o.o. w Krakowie – Oddział Żurawica – Punkt Przeładunku Surowców Chemicznych w Chałupkach Medyckich przemyski Benzen Metanol TAK TAK 12 Krośnieńskie Huty Szkła KROSNO S.A. w Krośnie Krosno Tlenki i sole metali ciężkich, gazy skroplone TAK TAK Zestawienie zmian ilości zakładów dużego i zwiększonego ryzyka w latach 2003 – 2007, na terenie woj. podkarpackiego. Zakłady 2003 2004 2005 2006 2007 do 30.06. ZDR 6 7 8 12 12 ZZR 13 15 13 12 12 4 Szczególnie ważna rola przypada Inspekcji Ochrony Środowiska w zakresie inicjowania działań tworzących warunki zapobiegania poważnym awariom, które realizowane są poprzez kontrole prewencyjne, połączone z instruktażem zarządów i służb zakładów w zakresie wdrażania przepisów. W Wojewódzkim Inspektoracie Ochrony Środowiska w Rzeszowie przyjęto zasadę kontroli zakładów dużego i zwiększonego ryzyka co najmniej raz w okresie 12 miesięcy. Przyjęcie jednej częstotliwości kontroli dla wszystkich zakładów umożliwia skuteczniejsze monitorowanie opóźnień we wdrażaniu obowiązków Dyrektywy Seveso II i stanowi dla prowadzących zakłady czynnik mobilizujący. Zestawienie kontroli WIOŚ w Rzeszowie w zakresie poważnych awarii oraz postępowań pokontrolnych. Kontrole zakładów 2003 2004 2005 2006 30.06.2007. ZDR 6 7 8 12 8 ZZR 13 13 15 12 5 Pozostałe zakłady 9 23 23 33 16 Zarządzenia 15 17 14 24 18 pokontrolne Wystąpienia 4 5 5 4 3 pokontrolne Wnioski do prokuratury 0 1 1 1 1 Inspekcja Ochrony Środowiska współdziała w zakresie zapobiegania, zwalczania i usuwania skutków poważnych awarii z innymi organami: z Państwową Strażą Pożarną, Policją, Urzędem Dozoru Technicznego, Urzędem Górniczym, Państwową Inspekcją Pracy, Izbą Celną i Strażą Graniczną. Aby współpracy tej nadać formy prawne, zawarte zostały przez organy Inspekcji stosowne porozumienia m. in.: z Komendantem Głównym Państwowej Straży Pożarnej, Głównym Inspektorem Pracy, Głównym Inspektorem Sanitarnym i organami administracji publicznej. Również Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska zawarł odpowiednie porozumienia z Podkarpackim Komendantem Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w Rzeszowie, Podkarpackim Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym w Rzeszowie i Szefem Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Rzeszowie. W zakresie działań związanych z udziałem w akcjach ratowniczych, wojewódzki inspektor ochrony środowiska przyjmuje informacje o zakłóceniach technologicznych oraz natychmiastowe 5 [ Pobierz całość w formacie PDF ] |