sant gucci referat, ODK II rok, nowożytna polska
[ Pobierz całość w formacie PDF ]
Życie: Santi Gucci urodził się ok. 1538 roku i pochodził z Florencji. Przedstawiany jest jako florencki manierysta, sprowadzony do Polski, który został nadwornym artystą Zygmunta Augusta, Stefana Batorego i Henryka Walezego. Syn restauratora katedry florenckiej, a także przyrodni brat rzeźbiarza Francesca Camilliani - ucznia Baccio Bandinellego, stąd przypuszcza się, że Santi mógł uczyć się u Bandinellego.Podobno w wieku 17 lat wykonywał już prace rzeźbiarskie. W 1568 r. Santi Gucci osiedlił się w Krakowie. Więzy krwi łączyły zapewne artystę z Piotrem Guccim, który sprzedał mu dom, a później ogród położony w Pińczowie. We wzmiankach z 1572-77 roku czytamy, że Gucci został mężem mieszczki krakowskiej, Katarzyny Górskiej. Twórczość rzeźbiarska: 1. Nagrobek Stefana Batorego: Król Stefan Batory zmarł w 1586 roku, a nagrobek powstał w 1595 roku. Nagrobek został wybudowany na zlecenia swojej żony, królowej Anny Jagiellonki. W tym celu Gucci przebudował kaplicę Mariacką katedry wawelskiej na kaplicę grobową. Nagrobek ten jest jedynym sygnowanym nazwskiem artysty. Na dodatek zachowała się umowa między fundatorką, a wykonawcą. Dotyczy ona przebudowy kaplicy Marciackiej przy katedrze wawelskiej na mauzoleum Batorego oraz wykonanie nagrobka z użyciem jego dokładnego projektu. Należy jednak podkreślić, że poczyniono wiele zmian projektu w trakcie realizacji. Prawdopodobnie, opis przypominał w zbyt dużym stopniu istniejący już nagrobek nieżyjącego poddanego władcy. Pomnik monarchy mógł być wzorem dla później powstających dzieł, ale nie godzi się by wykazywałbezpośrednie zależności od pomników poddanych (Prosper Provany, Marcin Leśnioowolski). • Nagrobek wykonano z piskowca, czerwonego marmuru i alabastru (miał pojawić się również biały marmur, jednak nie użyto go w nagrobku- chodziło o stworzenie kontrastu kolorystycznego- posąg miał być zrobiony z czerwonego marmuru, a sarkofag z białego); • kompozycja trójosiowa, oparta na zredukowanym schemacie rzymskiego łuku triumfalnego; • dwupoziomowy cokół; • w środkowej części znajduje się płytka, półkolista wnęka podzielona na dwie sfery – w dolnej znajduje się wizerunek półleżącego króla w stroju koronacyjnym, z berłe i jabłkiem w dłoniach, górną wypełnia prostokątna tablica inskrypcyjna podrzymywana przez trzy aniołki; • dekoracyjność ujawnia się w wykonaniu stroju króla; • w skrzydłach bocznych znajdują się alegoryczne figury – cnoty króla: roztropność (Prudentia) i męstwo (Fortitudo); • u góry w na końcach spływów stoją płonące amfory; • całą górną kondygnację cokołu zdobi szereg kartuszy w ozdobnych obramieniach – dwa z nich, umieszczone na postumentach kolumn, prezentują herb Batorych (Wilcze Zęby)- środkowy scenę nawiązującą do zdobycia Inflant; • zwieńczenie nagrobka skłąda się z półkolistego tympanonu, w którym umieszczono trzy kartusze z herbami Polski, Litwy i Sforzów; • po obu stronach tympanonu wmurowano w ścianę panoplia, a u szczytu stoi putto z banderolą; • tympanon flankują dwa nasadniki kolumn ozdobione kobiecymi główkami; Całość odznacza się charakterystyczną dla Gucciego płaszczyznowo-linearną manierą w traktowaniu konstrukcji architektonicznej i rzeźby figularnej oraz dekoracji. 2. Stalle w kaplicy Batorego W tej samej kaplicy co nagrobek znajdują się Stalle które z uwagi na bliskie podobieństwo do nagrobka Batorego również uznaje się za dzieło Santi Gucciego. • Wykonane z czewronego marmuru, piaskowca i albastru; • trzy siedzenia i wysoki zaplecek wypełniony trzema ślepymi arkadami • str. 158; 3. Nagrobek Andrzeja i Barbary Firlejów w Janowcu. • ukończony prawdopodobnie do 1587 roku; • przyścienny, piętrowy nagrobek wykonany z kamienia pińczowskiego; • w schemacie architektonicznym odbiega od nagrobka Batorego; • w płytkich niszowych wnękach ustawiono ukośne płyty z wypuklorzeźbionymi przedstawieniami zmarłych; • oba przedstawienia zmarłych nawiązują opracowaniem do pomnika Batorego; • płaszczyznowo-linearny styl; 4. Nagrobek Zygmunta Augusta najpierw miał go wykonać Padovano, ale po jego śmierci poproszono Gucciego o kontynuację projektu. • posąg umieszczony we wnęce arkadowej; • Figura wzorowana jest na postaci Zgymunta Starego, z małymi zmianami w układzie ciała; • Monarcha odziany w zbroję późnorenesansową • głowa została potraktowana portretowo; . 5. Pomnik Anny Jagiellonki, kaplica Zygmuntowska Królowa ufundowała go sama. • Została przedstawiona jako król, w stroju koronacyjnym z insygniami władzy królewskiej; • twarz wyrzeźbiona z natury • płyta została wykonana z czerwonego marmuru • cokół wypełniono przez tablicę inskrypcyjną • królowa spoczywa na wznak, wsparta na poduszkach • postać zwrócona frontalnie do widza • tendencje dekoracyjne widać w drobiazgowym opracowaniu korony i głowicy berła • figura zmarłej wykracza poza ramy wyznaczone przez boczne spływy, a jej korona poza obręb specjalnie przyciętych kartuszy herbowych; • cały nagrobek został złożony niedbale; • prawdopodobnie nagrobek Anny Jagielonki miał się pierwotnie znajdować w kaplicy Mariackiej tam gdzie i jej męża 6. Rzeźbiarskie prace warsztatowe: Pod koniec XVI wieku istniał w Pińczowie zakład architektoniczno- rzeźbiarski, prowadzony przez Santi Gucciego. W wyniku działalności jego i jego warsztatu powstały równiż dzieła, w których trudno jest stwierdzić osobisty udział artysty, ale które były zapewne przez niego projektowane. Przykładami tych dzieł może być nagrobek Grzegorza i Katarzyny Branickich w Niepołomicach oraz pomnik Arnulfa i Stanisława Uchańskich w Uchaniach wzorowany na nagrobku Firlejów. • Nagrobek Grzegorza i Katarzyny Branickich w Niepołmicach (k. XVI w.) - są to pierwsze w polskiej rzeźbie nagrobnej prawie pełnoplastyczne figury postaci klęczących; - powtórzony schemat stalli z kaplicy Batorego; - wysoki cokół, na nim podzielone pilastrami trzy pola, zamknięte od góry półkolistym zwieńczeniem; - z twórczością Santo Gucciego łączy również użycie motywów takich jak czaszka z piszczelami, uskrzydlone główki aniołków, zawijane kartusze, skomplikowane pionowe ornamenty liściasto-kwiatowe; oraz uzycie dwukolorowego marmuru; - postać kobieca, nie jest portretem osoby zmarłej, lecz schematycznym typem figury klęczącej; - postać mężczyzny została ujęta w portretowy sposób, przedstawiono jej chakterystyczne cechy (niskie czoło, szerokie kości policzkowe, długa broda, wąsy) - w polu między małżonkami znajduje się przedstawienie dziecka z czaszką oraz klepsydrą; - całość kompozycji podporządkowano myśli o śmierci i wierze w zmartwychwstanie, świadczą o tym również wiersze wyryte na cokołach, mówiące o przemijaniu i nietrwałości; Cechy stylowe: - ozdobność, bogata dekoracyjność, tendecje do odmaterializowania rzeczywistości; - różnorodność typów i rozwiązań dzieł , przy powtarzającym się zestawie form i motywów zdobniczych; - charakterystyczne motywy ornamentalne; rozetki pojedyncze lub w rzędach, wazy płomieniste, gzymsy ozdobione rzędem spłaszczonych liści akantu, - afunkcjonalizm struktury architektonicznej np. przewaga ciężaru nad podporą; - antynaturalizm w rzeźbie, np. postaci spoczywają w sztucznej, nienaturalnej pozie; - dzieła są podporządkowane osiowości, symetrii i regułom geometrycznym; - płaszczyznowość, uzyskana przez rozpięcie całej konstrukcji płasko na ścianie i linearyzm rzeźb figuralnych oraz form ornamentalnych przy jednoczesnym dążeniu do kulisowości i wieloplanowości; - częste posługiwanie się pusta płaszczyzną w architekturze(amor vacui) przy znacznym stopniu dekoracyjności i bogactwa ornamentacji w dziełach rzeźby (horror vacui); Architektura • Dom przy Kanonicznej 21 w Krakowie, 1582-92, Gucci nadaje kamienicy dziedzińcowej z krużgankami wewnętrznymi charakter małego pałacu; budynek cechuje swobodna i urozmaicona kompozycja galerii z jej zmiennymi rytmami: w przyziemiu kolumny z głowicami jońskimi, na piętrze filary oraz repertuar motywów dekoracyjnych; na dziedziniec prowadzi wejście ujęte w portal, architekt zastosował charakterystyczne dla siebie skontrastowanie: prostocie partii górnej przeciwstawił dolną o półkolumnach ujętych klamrami rustykowanych pasów, • Rezydencja w Łobzowie dla Stefana Batorego, 1585-87, buduje układ skrzydłowy z dziedzińcem arkadowym, • Kaplica Myszkowskich przy kościele Dominikańskim Krakowie, • Zamek W Baranowie, 1591-1606, • Rezydencja pałacowa Myszkowskich w Książu Wielkim, 1585-95, • Kaplica św. Anny w Pińczowie, 1600.- Kaplica św. Anny w Pińczowie - również jest związana z warsztatem Santi Gucciego. Jest to pierwsza wolnostojąca kaplica o kultowym przeznaczeniu. Wzniesiono ją w 1600 roku dla upamiętnienia roku jubileuszowego, więc dodatkowo pełniła funkcję pamiątkową. Fundatorem był Zygmunt Gonzaga Myszkowski, kasztelan wojnicki, marszałek wielki koronny, oraz Bractwo św. Anny w Pińczowie. Kaplica została konsekrowana w 1607r. Jest centralna, beztamburowa. Obszerna, ale stosunkowo niska. Posiada okrągłe okna. Poprzedza ją kopułowa kruchta z arkadowym wejściem. Ściany ciosowe na narożach mają lizeny. Wszystko to wieńczy gzyms z konsolami. Obramienia wejściowe zdobią płaskie rozety. Wnętrze dzielą jedynie gzymsy. Zachowaną dekoracją jest pas z elementami kwiatów i owoców na gzymsie pod kopułą. Pierwotnie kopuła zwieńczona była kamienną latarnią z 4 wieżyczkami. [ Pobierz całość w formacie PDF ] |