Rusek H., magazyn eksiążek pełen
[ Pobierz całość w formacie PDF ]
//-->Dziedzictwo kulturoweKulturní dědictvíBIBLIOTHECA ETHNOLOGIAE EUROPAE CENTRALISREDAKTORZY SERII: ZYGMUNT KŁODNICKI I JÍŘÍ LANGERVOL. IDziedzictwo kulturowejako klucz do tożsamości pogranicza polsko-czeskiegona Śląsku CieszyńskimKulturní dědictvíjako klíč k identitě česko-polského pohraničína Těšínském SlezskuDziedzictwo kulturowejako klucz do tożsamości pograniczapolsko-czeskiego na Śląsku Cieszyńskimjako klíč k identitě česko-polskéhopohraničí na Těšínském SlezskuPod redakcjąHaliny Rusek, Agnieszki Pieńczak i Jacka SzczyrbowskiegoKulturní dědictvíCieszyn – Katowice – Brno 2010Redaktorzy tomu:Halina Rusek, Agnieszka Pieńczak, Jacek SzczyrbowskiRecenzent:Zygmunt KłodnickiTłumaczenia na język czeski:Jan Kubiczek, Jan KajfoszTłumaczenie na język angielski:Agata CienciałaProjekt okładki:Zygmunt Kłodnicki, Agnieszka PieńczakNa okładce wykorzystano zdjęcie kołowrotka wykonane przez Dariusza ŁyżbickiegoKoordynatorzy projektu:prof. dr hab. Halina Rusek(Wydział Etnologii i Nauk o Edukacji Uniwersytetu Śląskiego w Cieszynie),Bogdan Jakubek(Kongres Polaków w Republice Czeskiej)Publikacja współfinansowana ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) zapośrednictwem Euroregionu Śląsk Cieszyński - Těšínské Slezsko / Projekt je spolufinancován z prostřed-ků Evropského fondu pro regionální rozvoj (ERDF) prostřednictvím Euroregionu Těšínské Slezsko –Śląsk CieszyńskiISBN 978-83-60431-52-8WydawcaOffsetdruk i media sp z o.o.43-400 Cieszyn, ul. Frysztacka 48Druk i oprawa:Offsetdruk i media sp z o.o.43-400 Cieszyn, ul. Frysztacka 48, tel. 33 857 70 90, e-mail: biuro@om5.plPRZEDMOwAPo obu stronach granicy – dziedzictwo kulturowea tożsamość Śląska CieszyńskiegoKiedy mówimy „Śląsk Cieszyński”, nie zawsze mówimy o tym samym. To, co kryjesię pod tą nazwą dla historyka, nie oznacza tego samego, co Śląskiem Cieszyńskimnazywa geograf, a jego rozumienie nie pokrywa się z rozumieniem tej nazwy przezsocjologa, etnografa, etnologa czy antropologa. Co zatem kryje się pod nazwą ŚląskCieszyński? Czy mamy na myśli region o szczególnej urodzie, jak powszechnie mówisię o ziemi cieszyńskiej? Tak piękny i przyjazny ludziom, że, jak głosi legenda, 1200 lattemu trzej polscy książęta Leszko, Bolko i Cieszko, zachwyceni tym skrawkiem ziemii szczęśliwi z powodu swojego spotkania, postanowili założyć miasto Cieszyn? A cokryje się pod nazwą Cieszyn? Urodziwe miasto nazywane niegdyś Małym Wiedniem?Ten piękny Śląsk Cieszyński i jego stolica Cieszyn są już przeszłością, mitami. Nie majednego Śląska Cieszyńskiego i jednego Cieszyna, i tak jest od 90 lat, kiedy region ten,po długich sporach, został podzielony pomiędzy niezadowolone z warunków tegopodziału dwa kraje: Polskę i Czechosłowację. Choć z punktu widzenia geografii i hi-storii możemy mówić o jednym Śląsku Cieszyńskim rozciągniętym obecnie po obustronach granicy polsko-czeskiej, to jednak wskaźniki kulturowe nakazują mówienieo dwóch ziemiach cieszyńskich, które pewne cechy łączą, ale jeszcze więcej dzieli. Popodziale ziemi cieszyńskiej nazwa Śląsk Cieszyński zachowała się tylko w odniesieniudo polskiej strony regionu. Po czeskiej stronie mówi się, česke Slezsko lub Těšinsko,natomiast skrawek tej części Śląska obejmujący dwa powiaty zamieszkałe przez dużeskupiska Polaków, przyjęto nazywać – głównie w Polsce – Zaolziem.Ziemi cieszyńskiej zawsze można było przypisać termin „pogranicze”. Zawsze le-żała i także obecnie leży na styku państw, narodów, kultur i religii, co daje się za-uważyć we współczesnym jej obliczu, które ukształtowały wpływy polskie, czeskie,niemieckie, słowackie, austriackie, a nawet węgierskie. W przestrzeni geograficzneji społecznej tego pogranicza nieustannie dochodzi do zderzenia kulturowego, przeni-kania wartości i wzorów kulturowych z jednej grupy do drugiej, wymiany sposobówżycia, a często także do rywalizacji pomiędzy tymi sposobami, wartościami i wzora-mi. W wyniku tego wielowiekowego procesu mieszania się kultur wykształciła się naŚląsku Cieszyńskim kultura specyficzna, o synkretycznym charakterze, zawierającaróżne pierwiastki - niegdyś „obce”, a obecnie zaadoptowane do rodzimej kultury i już„swoje”. Stało się tak pomimo faktu, że granica polsko-czeska, biegnąca przez śro-dek regionu, zawsze była granicą trudną; aż do początków lat 90. XX wieku była to [ Pobierz całość w formacie PDF ] |