rzymskie prawo prywatne. kazusy i cwiczenia wstep, Prawo kanoniczne
[ Pobierz całość w formacie PDF ]
Przedmowa do wydania drugiego Pierwsze, wyczerpane już, wydanie publikacji Rzymskie prawo pry- watne. Kazusy i ćwiczenia spotkało się z żywym odzewem i na ogół przychylnym przyjęciem. Dało to impuls i przyniosło zachętę do przy- gotowania drugiego wydania, które stanowi uzupełnioną i w znacz- nym zakresie zmodyikowaną wersję wydania poprzedniego. Odstęp czasu od ukazania się pierwszego wydania, choć niewielki, dostarczył autorkom szeregu spostrzeżeń, uzyskanych zarówno w toku procesu dydaktycznego, jak i poprzez uważną analizę uwag zgłaszanych przez wnikliwych Czytelników. Wsłuchując się w opinie i dezyderaty Studentów – głównych przecież odbiorców publikacji – autorki uznały za słuszne poczynić pewne zmia- ny w konstrukcji pracy. Oddając Czytelnikom drugie wydanie publika- cji, właściwe wydaje się wskazanie poczynionych korekt i uzupełnień, przy jednoczesnym wyjaśnieniu racji ich dokonania. Względy dydaktyczne podyktowały podjęcie starań o poszerzenie drugiej edycji o elementy ułatwiające Studentom samodzielną pracę z niniejszym zbiorem. Stąd też każdy podrozdział obejmujący kazusy zawiera, exempli causa , co najmniej jeden rozwiązany kazus oraz wska- zówki do wszystkich pozostałych. Ponadto, w celu umożliwienia Stu- dentom skuteczniejszego zweryikowania nabytej wiedzy, w ramach każdego rozdziału dodano nowy podrozdział, zawierający pytania testowe wielokrotnego wyboru, wraz z poprawnymi odpowiedziami. W poprzednim wydaniu dokonano ekscerpcji tekstów źródłowych, najistotniejszych terminów łacińskich, paremii; obecnie wybór ten nie Przedmowa do wydania drugiego 12 został poszerzony, choć oczywiste jest, że nie rości on sobie prawa do uznania go za zbiór wyczerpujący wszelkie ważkie zagadnienia. Ogra- niczenie objętości pracy wymusiło wybiórcze potraktowanie tej części publikacji oraz ograniczenie w ramach przedstawionych kazusów i py- tań do subiektywnie – jak ma to zawsze miejsce – wybranych przez autorki zagadnień. Autorki, podzielając stanowisko uznające za pożądaną wzajemną inspi- rację, której istotny element stanowi również konstruktywna krytyka, wyrażają serdecznie podziękowania i wdzięczność tym Czytelnikom, którzy podjęli się trudu wnikliwej analizy pracy i przedstawienia swo- ich opinii w opublikowanych recenzjach. Podziękowania te kierowane są głównie w stronę dra Tomasza Palmirskiego oraz ks. dra Marka Kozery. Słowa wdzięczności autorki są winne również Współpracowni- kom z Katedry Prawa Rzymskiego KUL oraz Studentom, których opinie stanowiły istotny asumpt do opracowania poprawionej i uzupełnionej wersji publikacji. Dołożono wszelkich starań, aby usunąć dostrzeżone przez Recenzentów oraz Studentów usterki i nieścisłości. Autorki pozwalają sobie żywić nadzieję, że niniejsze wydanie spotka się z nie mniejszą życzliwością niż wydanie poprzednie. Warszawa, październik 2011 r. Joanna Misztal-Konecka Monika Wójcik Przedmowa do wydania pierwszego Celem niniejszej publikacji jest udzielenie pomocy studentom w przygo- towywaniu się do ćwiczeń oraz egzaminu z prawa rzymskiego. Z uwagi na umieszczenie prawa rzymskiego na początku studiów prawniczych oraz wobec złożoności problematyki egzamin z tego przedmiotu nie na- leży do najłatwiejszych. Wymaga on przede wszystkim dogmatycznego podejścia do zagadnień, zastosowania wiedzy i znajomości przepisów prawnych w praktyce. Sprawdza zatem nie tylko umiejętności studenta w zakresie pamięciowego przyswojenia podawanych w toku wykładu treści, ich zrozumienia, ale przede wszystkim wydobycia – spośród wielu regulacji – normy prawnej właściwej dla rozstrzygnięcia konkret- nego problemu. Nie można także zapominać, że współczesna szkoła średnia zazwyczaj nie zapewnia podstawowej znajomości łaciny – to kolejna istotna przeszkoda w przyswojeniu niezbędnych wiadomości. Cechą charakterystyczną prawa rzymskiego jest kazuistyka, oparcie się rzymskich prawników na rozważaniu poszczególnych przypadków, rozstrzyganiu, jaka norma ma zastosowanie w konkretnej sytuacji. Nie oznacza to jednak, że prawo rzymskie nie stworzyło norm ogólnych o zastosowaniu nieograniczonym do konkretnego przypadku, przeciw- nie: właśnie wykreowanie konstrukcji o znacznej elastyczności, często określanych za pomocą lapidarnych stwierdzeń (sentencji), stanowi osiągnięcie, które pozwoliło mu na trwałe zapisać się w dziejach pra- wa. Stąd też postawienie przed Czytelnikiem (nie tylko studentem, ale każdym zainteresowanym starożytnością) możliwości określenia na podstawie konkretnego przypadku normy prawnej stanowi dosko- nałe przygotowanie do interpretacji przepisów współczesnego prawa, Przedmowa do wydania pierwszego 14 zwłaszcza cywilnego, i stosowania norm ogólnych do konkretnych przypadków. W zamyśle autorek praca jest uzupełnieniem podręcznika Rzymskie prawo prywatne. Kompendium Antoniego Dębińskiego. Zawiera zwięzłe zestawienie treści niezbędnych przy przygotowywaniu się do ćwiczeń i egzaminu oraz umożliwia sprawdzenie przyswojenia zdobytej wie- dzy, w tym zastosowania jej w praktyce. Ma ona zatem służyć pomocą nie tylko studentom studiów dziennych, którzy zapewne wykorzystają kazusy i pytania w trakcie zajęć praktycznych, ale także studentom studiów wieczorowych i zaocznych, którzy mogą dokonać systematy- zacji wiadomości uzyskanych w trakcie lektury podręcznika i wykładu kursowego. Z uwagi na postawiony wyżej cel zasadniczy podział pracy odpowia- da podziałowi podręcznika ks. prof. dr. hab. Antoniego Dębińskiego: tytuły podstawowych jednostek podziału (rozdziałów) zbieżne są z podręcznikowymi, aby ułatwić studentowi poruszanie się w omawia- nych treściach. Nadto za wzorem podręcznika, również mając na uwa- dze ułatwienie pracy studentom, przyjęto zasady cytowania tekstów źródłowych, oznaczanie dat jedynie w odniesieniu do czasów przed Chrystusem oraz większość deinicji i wyjaśnień terminów łacińskich. W ramach każdego rozdziału przewidzianych jest pięć podrozdziałów. Pierwszy zbiera podstawowe terminy łacińskie i polskie związane z te- matyką danego działu prawa rzymskiego i podaje krótkie wyjaśnienia lub deinicje tych pojęć. Drugi podrozdział grupuje wybrane, najciekawsze teksty źródłowe w wersji oryginalnej wraz z własnym tłumaczeniem autorek. Zastrzec jednak trzeba, że autorki zapoznały się z innymi wyborami źródeł oraz ich tłumaczeniami, stąd też nietrudno zauważyć, że niektóre teksty stanowią niejako kanon, od którego odstępstwo odbyłoby się jedynie ze szkodą dla erudycji Czytelnika, różnice w przekładzie zaś nie ozna- czają żadnych gruntownych modyikacji, lecz raczej odmienne rozło- żenie akcentów czy odmienną wrażliwość ilologiczną. Nadto autorki postawiły sobie za zadanie oddać raczej tematykę tekstów, godząc się, iż czynią to ze szkodą dla wspomnianej ilologicznej poprawności. Przedmowa do wydania pierwszego 15 Uznały bowiem, iż dla studenta prawa większą wartość ma ukazanie istoty treści zawartych w wypowiedzi starożytnego autora niż niewol- nicza wierność oryginałowi. Stąd też w niektórych przypadkach autor- ki odstąpiły od przekładu tych terminów, które student prawa zwykle poznaje jedynie w formie łacińskiej. W trzecim podrozdziale zebrane są sentencje prawnicze w wersji ła- cińskiej z polskimi odpowiednikami, a także z odwołaniami do prawa współczesnego. Adagia prawnicze oddają bowiem sens prawa w spo- sób niezwykle zwięzły, ale przede wszystkim celny. W tym też miejscu (choć nie tylko) autorki starały się ukazać, jak szerokie związki wy- stępują między prawem rzymskim a prawem współczesnym, głównie cywilnym i rodzinnym. Najobszerniejsze podrozdziały, zawierające kazusy i pytania, pozwala- ją zastosować posiadaną wiedzę w praktyce oraz sprawdzić rzetelność i kompletność tejże wiedzy. Autorki nie umieściły przy tym rozwiązań i odpowiedzi, uznając, że konstrukcja kazusów i pytań została tak po- myślana, by wystarczającą pomocą w ich rozwiązywaniu był podręcz- nik oraz wykład kursowy. Jeżeli jednak problematyka zadania zdawała się wykraczać poza typowy wykład kursowy, dołączono do niego tekst źródłowy, przedstawiający tok rozumowania rzymskiego prawnika w takim przypadku. Wreszcie każdy rozdział wieńczą varia zestawiające ciekawostki zwią- zane z prawem rzymskim i życiem codziennym starożytnych Rzymian, począwszy od narodzin dziecka, na pogrzebie skończywszy. Dla osób zainteresowanych poszerzeniem wiedzy z zakresu prawa rzymskiego dołączono zestawienie wybranych polskojęzycznych pod- ręczników, słowników i zbiorów materiałów pomocnicznych wydanych w ostatnich latach. Autorki będą wdzięczne za wszelkie uwagi dotyczące kształtu i meryto- rycznej zawartości publikacji. Na zakończenie autorki pragną wyrazić wdzięczność ks. prof. dr. hab. Antoniemu Dębińskiemu, który był pomysłodawcą powstania niniej- szego przewodnika, za cenne sugestie i wsparcie w trakcie pracy. [ Pobierz całość w formacie PDF ] |