rysowane, Bajki, baśnie, wiersze
[ Pobierz całość w formacie PDF ]
RYSOWANE WIERSZYKI – zabawy z dziećmi w przedszkolu. Rysunek jest uprzywilejowaną formą wypowiedzi dziecka. Dziecko rysuje i mówi, bo i rysunek i słowo są równorzędnym środkiem wyrazu. Zaczynając od bazgrot, a kończąc już na samodzielnym rysowaniu, dziecko mówi o sobie, o otaczającym je świecie, o tym, co je interesuje i czego pragnie. Poprzez rysunek potrafi też skonkretyzować i wyrazić wzruszenia i myśli, których nie umiałoby wyrazić słowami. O wartościach tej prostej techniki nie muszę nikogo przekonywać. Stosuje się ją powszechnie w przedszkolach jako rysunek kredką ołówkową lub świecową. Natomiast, jak mi podpowiada praktyka, mimo dostępności narzędzia graficznego, rzadko jest stosowana w domach rodzinnych. Nic więc dziwnego, że niektóre dzieci „przychodzące do przedszkola” niechętnie siadają do rysowania, albo w takich zajęciach nie uczestniczą. Przejście do samodzielnego rysunku bywa dla nich bardzo trudne, wywołuje lęk, brak wiary w możliwości uzyskania pozytywnego efektu. Dlatego fazą pośrednią, niejako pomostem, stosowanym przeze mnie w przedszkolu, jest wykonywanie prostych schematów – uproszczonych rysunków, które rysuję dzieciom i wraz z nimi podczas zabawy. Wykorzystuję do tego m.in. rysowane wierszyki. Już Wanda Szumanówna (1950) publikując je pod tytułem RYSOWANE WIERSZYKI , kierowała je do osób dorosłych jako zabawy z najmłodszymi dziećmi. Obecnie ukazała się nowa publikacja Ewy Małgorzaty Skorek pod tym samym tytułem, ale proponująca nowe utwory, które powstały przy aktywnym udziale samych dzieci. Obecność dorosłych podczas takich zabaw jest niezbędna, ponieważ to oni aktywizują dziecko, podpowiadają mu możliwości działania, a życzliwością, zainteresowaniem i radością z wytworu dziecka najlepiej je motywują do dalszego wysiłku. Rysowane wierszyki – to zabawa dorosłego z dzieckiem, to forma ćwiczeń pobudzających procesy poznawcze, np. spostrzeganie, myślenie, uwagę, wyobrażenia, a także pobudzających motywację do czynności grafomotorycznych. Rysowane wierszyki opowiadają o powstawaniu kolejnych elementów rysunku, które dorosły jednocześnie rysuje. Oczywiście tekst wierszyka i sposób wykonywania rysunku powinien dorosły opanować przed zabawą. Z czasem dziecko samo zaczyna się włączać do zabawy i naśladować rysowanie „pod dyktando” wierszyka wypowiadanego przez osobę dorosłą, po czym potrafi samo mówić wierszyk i jednocześnie ilustrować go rysunkiem. Dziecko jest wtedy jednocześnie i „aktorem” i „artystą”, bo samo pracuje. Przeżywa pracę- zabawę całym sobą. Połączenie mowy i rysunku podoba się dziecku, gdyż samo najczęściej mówi, gdy rysuje. Jest to także prosty sposób nawiązania kontaktu z dzieckiem – szczególnie nieśmiałym i nieufnym do obcych - i to mową dlań najbardziej zrozumiałą, mową przemawiającą do jego zmysłów, mową wesołą, barwną. Małe dziecko 2-3-letnie jest dumne, gdy dorysuje jakiś element wierszyka, oczywiście mało podobny do wykonanego przez osobę dorosłą, ale ważny jest w tym jego udział. Dziecko 4-letnie już sprawniej dorysuje element wynikający z treści wiersza. Będzie również mogło pokolorować otrzymany rysunek ćwicząc przy tym sprawność grafomotoryczną, jak również uzupełnić rysunek. Samorzutne uzupełnianie rysunku mobilizuje wyobraźnię dziecka, procesy myślowe i pozwala odbiegać od schematów. Natomiast dziecko 5-7-letnie nie będzie już uzupełniało naszych rysunków, ale raczej je odwzorowywało. Wodząc palcem po śladzie i wypowiadając głośno wiersz przygotuje się do nauki pisania i ćwiczy pamięć odtwórczą. Rolą dorosłego w rysowaniu tych wierszyków jest zachęcić dziecko mało aktywne, słabo sprawne ruchowo do tego, aby zainteresowało się taką formą zabawy i szukało własnych pomysłów na wiersz. Dziecko może wprowadzić różne zmiany i dodatki w odwzorowywaniu podanych przez dorosłych schematów rysunków. Jeśli dziecku zapewnimy możliwość częstego, swobodnego i samodzielnego rysowania, to na pewno nie będzie się posługiwało poznanym rysunkiem schematycznym, tylko będzie tworzyło swój własny. Rysowanie wierszyków ma miejsce najczęściej w pomieszczeniu, ale można je zrealizować jako prostą zabawę na podwórku. Wystarczy kawałek gładkiej powierzchni i kreda, aby dzieci zainteresowały się tą zabawą i uzupełniały narysowane rysunki. Rysunek na chodniku przeciwdziała nadużyciu postawy siedzącej, która nie jest wskazana jako stała pozycja dla dziecka w wieku przedszkolnym ze względu na słaby jego kościec w tym okresie. Rysunki wykonywane w powietrzu poprzez ruchy rąk są także doskonałym ćwiczeniem ruchowym. Rysowane wierszyki, to również ciekawa forma zajęć uspokajających dla dzieci nadpobudliwych i pobudzających dla dzieci zahamowanych. To zabawa dla tych dzieci, które z powodu choroby muszą być „przykute” do łóżka. Dzieci bawi powtarzanie się stałych elementów wierszyka i rysunku, na które niecierpliwie czekają. Cieszy je wykonywanie rysunków na miarę ich możliwości, ale „coś” przedstawiających. Rysowane wierszyki, to prosta forma ćwiczeń logopedycznych stymulujących rozwój mowy dziecka. Proste rysunki schematyczne stwarzają bowiem możliwość kojarzenia słowa z elementami graficznymi rysunku. W ten sposób rysowane wierszyki jednocześnie bawią i uczą dzieci korzystania ze słowa mówionego. Rysowane wierszyki, to forma zabawy i ćwiczeń stymulująco-korekcyjnych dla dzieci leworęcznych, które nie lubią rysować. Dzieci takie nie tylko same nie zabierają się do rysowania, ale nawet zachęcane odmawiają wykonania rysunku lub robią to „na odczepnego” – szybko, byle jak, porzucając zajęcie, gdy się tylko nadarzy okazja. Dlatego ważnym zadaniem osoby dorosłej inicjującej rysowane wierszyki jest m.in. zachęcanie dzieci do rysowania, pokazania, że rysowanie może być bardzo przyjemnym i radosnym zajęciem. W związku z tym ich rysunki powinny być akceptowane, nagradzane pochwałą, krytyka zaś jest niewskazana, a nawet wprost szkodliwa. Zniechęci je do rysunku i do zabawy, odstraszy je od próbowania swych sił w innym kierunku, przyczyni się do wytworzenia bierności i zahamuje żywość, tak właściwą zdrowemu dziecku. Powyższe przykłady wykorzystania przeze mnie rysowanych wierszyków świadczą o tym, że jest to forma zabaw zawsze aktualna, ciekawa i przydatna w różnych sytuacjach. Polecam je nie tylko koleżankom pracującym w przedszkolach, ale również rodzicom dzieci w wieku żłobkowym i przedszkolnym. Urszula Winkiewicz [ Pobierz całość w formacie PDF ] |